- Darczyńcy, spuścizny, zbiory, papiery

Jesteś tutaj: Start / Wystawy on-line / Darczyńcy, spuścizny, zbiory, papiery

Darczyńcy, spuścizny, zbiory, papiery

• 
• 

17 grudnia 2024

W „kalendarzu archiwalnym” data 6 grudnia zajmuje szczególne miejsce. Tego dnia przypada jedno z trzech najważniejszych „świąt archiwalnych”, czyli Dzień Darczyńcy. Ustanowiony w 2020 r. z inicjatywy dr. Pawła Pietrzyka – Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, jest obok Międzynarodowego Dnia Archiwów (9 czerwca) oraz Dnia Archiwisty (30 września), okazją do uhonorowania i upamiętnienia osób, cechujących się szczególną świadomością archiwalną. Darczyńcy to osoby niezwykłe. Nie jest to przesadna kurtuazja, lecz stwierdzenie faktu. Darczyńca to osoba, która z wielką wrażliwością i zupełnie bezinteresownie służy społeczeństwu i Państwu Polskiemu poprzez zabezpieczanie i przekazywanie do zasobu Archiwów Państwowych posiadanych przez siebie zbiorów. Dzięki temu materiały te – wielce zróżnicowane pod względem formy i treści – służą kolejnym pokoleniom historyków, badaczy naukowych oraz popularyzatorów dziejów wielkich i małych ojczyzn.

Materiały te stanowią najczęściej prywatne zbiory i kolekcje, powstałe w wyniku zmiennych i bogatych kolei losów poszczególnych osób, rodzin lub stowarzyszeń. Są to zbiory tak zróżnicowane i niekiedy zaskakujące, jak skomplikowane i barwne są dzieje ich twórców. Powstające w sposób intuicyjny i spontaniczny, często zawierają materiały uzupełniające przechowywaną w zasobach Archiwów Państwowych dokumentację urzędową o informacje, które wymykają się pracy urzędniczej, lub wypełniają luki powstałe w materiale źródłowym w wyniku m.in. zniszczeń wojennych lub klęsk żywiołowych. Zdjęcia, druki efemeryczne (plakaty, ulotki), prasa, korespondencja, szkice i pierwopisy dzieł sztuki i kultury, źródła biograficzne – to najczęściej pojawiające się rodzaje materiałów przewijających się w archiwach rodzinnych i prywatnych kolekcjach. Dzięki Darczyńcom wszystkie te źródła historyczne nie kończą swego żywota np. w skupie makulatury, lecz trafiają pod opiekę archiwistów na wieczyste przechowanie.

W zasobie Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim, oraz jego Oddziału w Tomaszowie Mazowieckim nie brak jest zespołów archiwalnych, które trafiły do archiwum w formie darowizny. Noszą one nazwy pochodzące od postaci, której dane archiwalia dotyczą – zaś w roli Darczyńców występują najczęściej bezpośredni potomkowie tych osób. Nie brak jest również przypadków sukcesywnego przekazywania do zasobu archiwum materiałów zebranych przez historyków-regionalistów. Materiały te, stanowiące często zwarte tematycznie i bogate kolekcje powstawały w wyniku badań własnych, a po ich zakończeniu trafiały do archiwum już w znacznej mierze uporządkowane i profesjonalnie opisane. Nierzadko takie dary w ramach jednego zespołu archiwalnego dokonywane były kilkukrotnie, stanowiąc w tym wypadku dopływy do istniejących już zbiorów. Inne przykłady stanowią kolekcje po artystach grafikach i fotografach, kompozytorach oraz weteranach i kombatantach z czasów II wojny światowej. Spuścizny, zbiory i papiery (tak najczęściej nazywane są te zespoły) mimo z reguły niewielkich rozmiarów fizycznych – zaledwie kilku teczek, zdjęć lub dokumentów, stanowią niezwykle cenny i chętnie wykorzystywany przez historyków materiał źródłowy. Sytuacja ta jest najlepszym potwierdzeniem celowości działań naszych Darczyńców.

 

Nekrolog red. Bolesława Sienickiego - Zbiór Buczniów

 

Jeden z kolekcji programów wydarzeń kulturalnych w Piotrkowie Tryb. (okres międzywojenny) - Spuścizna Stefana i Wojciecha Krajewskich

 

Dyplom Obywatelskiego Komitetu Obrony Państwa w Piotrkowie dla Fabiana Kowalskiego za służbę w Straży Obywatelskiej w okresie wojny polsko-rosyjskiej 1919-1921 - Spuścizna Fabiana Kowalskiego

 

Mapa szlaków turystycznych z  kolekcji materiałów i opracowań do dziejów Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Piotrkowie Tryb. - Spuścizna Stefana Dybkowskiego

 

Informacja o działalności Kół Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Obwodu Powiatowego w Piotrkowie Tryb., 1938 r. - Papiery Edwarda Płoszyńskiego

 

 

Jeden z dyplomów Józefa Głowackiego - Spuścizna Józefa Głowackiego

 

Zdjęcie Bronisława Bielawskiego wraz z innymi żołnierzami z okresu służby wojskowej w II Korpusie Polskim (lata II wojny światowej) - Zbiór fotografii Bronisława Bielawskiego

 

Jeden z dokumentów pracowniczych z okresu okupacji niemieckiej doby II wojny światowej - Papiery Mariusza Szamockiego

 

Legitymacja Zenona Bartczaka - Spuścizna Zenona Bartczaka

 

Jeden z plakatów z wydarzeń artystycznych - Zbiór Piotra Wypycha

 

Kolekcja grafik humorystycznych (wycinków prasowych) - Spuścizna Kazimierza Głowackiego

 

Jedna z fotografii z życia prawosławnej społeczności parafialnej w Piotrkowie Tryb., I połowa XX w. - Spuścizna Andrzeja Karpowicza

 

Fotografia oficerów 25 pułku piechoty w Piotrkowie Tryb., okres międzywojenny - Spuścizna Wacławy Juszkiewicz-Kamieńskiej

 

 

Plan getta w Tomaszowie Maz. z okresu II wojny światowej - Zbiór Jerzego Wojniłowicza

 

 

Spotkanie Hubalczyków-weteranów, po premierze filmu „Hubal” (Tomaszów Maz., 3.09.1973 r.). Po środku, w dolnym rzędzie odtwórca tytułowej roli Ryszard Filipski - Zbiór Jana Zaborowskiego

 

 

Dyplom uznania dla Włodzimierza Koperkiewicza - Zbiór Włodzimierza Koperkiewicza

 

 

Jedna z fotografii rodzinnych Jana Czarneckiego - Zbiór Jana Czarneckiego

 

Wykaz tomaszowskich komendantów miejskich i powiatowych organizacji Służba Polsce z lat 1948-1956 i Ochotniczych Hufców Pracy z lat 1956-1988 - Zbiór Jerzego Smolarka

 

Ewidencja żołnierzy polskiego ruchu oporu z okresu II wojny światowej - Zbiór Jana Pampucha